Galla Organization

#گوندی_گۆپتەپە#گوندی_عەسکەر

کیمیابارانی گۆپتەپە وعەسکەر یەکێکە لە تاوانە گەورەکانی رژێمی بەعسی عێراق دژی گەلی کورد کە لە چوارچێوەی ئەنفالەکاندا ئەنجام درا. ئەم رووداوە دڵتەزێنە لە ٥/٣ی ئاداری ١٩٨٨دا روویدا، کاتێک فڕۆکە جەنگییەکانی سەر بە حکومەتی عێراق هێرشیان کردە سەر گوندی گۆپتەپە وعەسکەر لە پارێزگای کەرکوک بە چەکی کیمیایی.

پێشینەی مێژوویی

گۆپتەپە وعەسکەردوو گوندی کوردنشین دەکەوێتە باشووری رۆژهەڵاتی شاری کەرکوک. لە سەردەمی حوکمی سەدام حوسێن و حیزبی بەعسدا، ناوچە کوردنشینەکان بە گشتی، و ناوچەکانی دەوروبەری کەرکوک بە تایبەتی، رووبەڕووی سیاسەتی بەعەرەبکردن و جینۆساید بوونەوە. ئەمەش بەشێک بوو لە پڕۆسەی ئەنفال کە لە نێوان ساڵانی ١٩٨٧-١٩٨٩ بەڕێوەچوو و تێیدا سەدان هەزار کورد کوژران و دەیان هەزار گوندیش وێران کران.

هێرشی کیمیایی

لە ١٦ی ئاداری ١٩٨٨دا، فڕۆکەکانی سوپای عێراق هێرشیان کردە سەر گوندی گۆپتەپە و عەسکەر چەندین گوندی دەوروبەری، بە بۆمبی کیمیایی کە تێکەڵەیەک بوو لە گازی خەردەل، گازی ئەعساب (سارین) و گازی سیانید. لە ئەنجامی ئەم هێرشەدا:

نزیکەی ١٥٠ کەس بە شێوەیەکی راستەوخۆ گیانیان لەدەستدا

سەدان کەسی دیکە بریندار بوون و بە درێژایی تەمەنیان کێشەی تەندروستییان هەبووە هه ردوو

گوندەکە بە تەواوی وێران کرا و خەڵکەکەی ئاوارە بوون

ژینگەی ناوچەکە بۆ ماوەیەکی درێژ پیس بوو

کاریگەرییە مرۆییەکان

قوربانیانی کیمیابارانی گۆپتەپە وعەسکەر رووبەڕووی چەندین جۆر ئازار بوونەوە:

مەرگی دڵتەزێن: زۆربەی قوربانیان بە شێوەیەکی ئازاربەخش گیانیان لەدەستدا، بە سووتانی پێست، خنکان و ئازاری زۆر

کاریگەری درێژخایەن: ئەوانەی مانەوە، بۆ ماوەی دەیان ساڵ لەگەڵ نەخۆشی جۆراوجۆر وەکو کێشەی هەناسەدان، شێرپەنجە، و کێشەی دەروونی ژیاون

دابڕانی کۆمەڵایەتی: کۆمەڵگای گۆپتەپە وعەسکەر پەرتەوازە بوو و خەڵکەکەی بۆ ناوچە جیاوازەکان کۆچیان کرد

لەدەستدانی ناسنامە: وێرانکردنی گوندەکە و ئاوارەبوونی خەڵکەکەی بووە هۆی لەدەستچوونی بەشێکی گرنگ لە کەلتوور و مێژووی ناوچەکە

رەهەندە نێودەوڵەتییەکان

سەرەڕای قورسایی ئەم تاوانە، کیمیابارانی گۆپتەپە وعەسکەر وەک پێویست لە ئاستی نێودەوڵەتیدا گرنگی پێنەدرا. هۆکارەکان:

لە سەردەمی جەنگی سارددا، عێراق هاوپەیمانی رۆژئاوا بوو دژی ئێران

کەمی میدیا و راگەیاندن لە ناوچەکەدا

بێدەنگی حکومەتە زلهێزەکان بەرامبەر بە تاوانەکانی رژێمی بەعس دژی کورد

تەنها دوای رووخانی رژێمی سەدام حوسێن لە ساڵی ٢٠٠٣دا، کیمیابارانی گۆپتەپە وعەسکەر تاوانەکانی دیکەی ئەنفال وەک تاوانی جەنگ و جینۆساید ناسێنران.